Literatuuronderzoek: in vijf stappen een doelgerichte aanpak

0 Flares 0 Flares ×

Literatuuronderzoek voor scriptie als onderdeel van het theoretisch kader

Eindelijk, het onderwerp van het onderzoek voor je scriptie is bekend en de centrale onderzoeksvraag is vastgesteld. Het is de hoogste tijd om alles op haren en snaren te zetten. Je kunt beginnen aan je zoektocht naar relevante informatiebronnen, maar hoe pak je dat doelgericht aan? In dit blog een 5-stappenplan om een doelgericht literatuuronderzoek te doen.

Stap 1. Neem de probleemstelling (en deelvragen) als uitgangspunt

De probleemstelling, ook wel de centrale onderzoeksvraag genoemd, speelt een cruciale rol in het afbakenen van informatie. De probleemstelling, die weer is onderverdeeld in deelvragen, geeft de omvang van het onderzoek weer. De bronnen moeten bijdragen aan het kunnen beantwoorden van de deelvragen en uiteindelijk de probleemstelling. Gebruik dan ook louter bevindingen die écht van toegevoegde waarde zijn voor het onderzoek. Zij dienen namelijk functioneel te zijn voor het (veld)onderzoek en de implementatie.

Stap 2. Schrijf de kernbegrippen op

Een probleemstelling en deelvragen bevatten kernbegrippen. Deze begrippen zijn belangrijk omdat het ze sturend en richtinggevend zijn. Hierbij geldt: hoe concreter de kernbegrippen, des te duidelijker wat precies onderzocht moet worden, en dus meer richtinggevend zijn. Gebruik deze kernbegrippen (en de alternatieven daarvan) als zoektermen om gerichter op het internet, in elektronische bestanden of in gedrukt materiaal naar informatie te zoeken. Combineer ook met andere zoektermen, zoals werkwoorden, bijvoeglijk naamwoorden of voegwoorden. Dit verfijnt je zoekactie en zal je betere resultaten opleveren.

Stap 3. Begin met zoeken op de kernbegrippen

Nadat je de belangrijkste kernbegrippen in kaart hebt gebracht kun je aan je zoektocht beginnen, zowel online als offline. Je wilt te weten komen hoe de begrippen vanuit de theorie gedefinieerd worden en hoe je de begrippen meetbaar kunt maken. Je kunt vaak uit eerdere onderzoeken over hetzelfde of vergelijkbaar onderwerp achterhalen welke aanpak zij hebben gehanteerd. Je kunt veel van andere onderzoeken leren en hoeft dus niet opnieuw het wiel uit te vinden als er al een soortgelijk onderzoek bestaat. Doe er vooral je voordeel mee!

Als je specifieker op zoek wilt gaan naar wetenschappelijke literatuur, dan kun je gebruikmaken van de internetzoekmachine Google Scholar. Deze zoekmachine heeft specifieke zoekfuncties waarmee je je zoekopdracht kunt segmenteren.

Daarnaast heeft je school of universiteit een online databank waar je vaak toegang tot hebt. De HBO Kennisbank maakt bijvoorbeeld materialen van hogescholen zichtbaar en toegankelijk voor uitwisseling en hergebruik. Zeker een kijkje waard.

Stap 4. Bepaal de informatiebronnen

Indien je tijdens je zoektocht voor je onderzoek bruikbare informatie hebt gevonden, dan is het belangrijk om de bron van die informatie op te slaan. Altijd handig mocht je die informatie nodig hebben, dat je erop terug kunt vallen. Bij het gebruik ervan dien je in je onderzoeksverslag te verwijzen naar de oorspronkelijke bron volgens bepaalde richtlijnen. Een veel gebruikte referentiestijl bij universiteiten is de American Psychology Association (APA).

Om te bepalen of een bron bruikbaar is voor je onderzoek, kun je je het volgende afvragen:

  • Draagt de bron bij aan het beantwoorden van je deelvraag en uiteindelijk je probleemstelling?
  • Is de bron betrouwbaar in relatie tot je vraag? Is de bron bijvoorbeeld niet gedateerd, is de bron professioneel en zijn er meerdere bronnen die hetzelfde zeggen/bevestigen?

Indien het antwoord op beide vragen ja is, dan mag je aannemen dat de bron bruikbaar is voor je onderzoek.

Stap 5. Bestudeer de informatiebronnen en verwerk de vondst

Nadat je zeker weet dat de informatie die je hebt gevonden bruikbaar is voor je onderzoek, dan kun je die gaan analyseren en verwerken in je onderzoeksverslag. Het kan best zijn dat je even door de bomen het bos niet meer ziet. Breng dan ook een logische structuur aan door per deelvraag je bevindingen te rapporteren in een zogenaamd theoretisch kader, uiteraard met bronvermelding. Maak van de uitwerking een logisch en sterk verhaal, dus geen kale opsomming van bevindingen. Het oog wil ook wat. Het theoretisch kader laat uiteindelijk precies zien wat je te onderzoeken hebt.

Een literatuuronderzoek is een flink karwei, maar de hierboven beschreven stappen helpen je vast en zeker met het doelgerichter vinden en verwerken van bruikbare informatiebronnen en voorbeelden. Waar loop jij voornamelijk tegen aan bij het doen van een literatuuronderzoek? Deel het in de reacties!

 

Foto intro door Thomas Leuthard
Uitgelichte foto door Thomas Leuther


0 Flares Twitter 0 Facebook 0 Google+ 0 LinkedIn 0 Pin It Share 0 0 Flares ×

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *